Orkiestra Dęta

 

Powstała w roku 1914 we wsi Okocim, dzięki zaangażowaniu jego mieszkańców, w wiekszości pracowników Browaru Okocim.  Od 1929 roku orkiestra przeszła pod ‘skrzydła’ Browaru, a w latach 90-tych Urzędu Miasta Brzeska (Miejskiego Ośrodka Kultury).

 

Poniżej przeczytać możecie krótką historię Orkiestry przygotowaną przez Janusza Pajora wnuka wieloletniego kapelmistrza Orkiestry Ludwika Kozuba . Wykorzystał on tu „Księgę Pamiątkową” spisaną na podstawie ustnych informacji  zastępcy kapelmistrza Władysława Krzyńkiego. Zapiski w “Księdze” kończą sie w roku 1994. Obecny kapelmistrza Orkiestry Dętej  pan Wiesław Porwisz, który udostepnił nam “Księgę“, obiecał ją uzupełnić. Gdyby ktoś z internałtów posiadał zdjęcia orkiestry z koncertów lub pochodów ulicznych, to proszę o kontakt.

 

Lata 1914-1994

 

Dziewięćdziesiąt lat temu we wsi Okocim powstała myśl zorganizowania orkiestry dętej. Właściwą datę rozpoczęcia działalności orkiestry trudno jest ustalić. Wiadomo, że pierwsze kroki organizacyjne poczyniono w 1912 roku , kiedy to znalazła się grupa zapaleńców ludzi zamiłowanych w muzyce i posiadających własne instrumenty muzyczne. Inicjatorami i  członkami orkiestry byli już nieżyjący : Stanisław Bartosik, Albin Bartosik, Wincenty Szydek, Wiktor Zydroń, Ludwik Gicala, Antoni Kotra, Walenty Adamus, Stanisław Kokoszka . Pierwszym instruktorem tej grupy był Józef Czernik - pracownik browaru Okocimskiego.

 

Rozpoczęta działalność muzyczna mimo wielkiego zapału i oddania członków zespołu napotykała  na olbrzymie trudności natury finansowej – brakowało środków na opłacenie instruktora, na kupno instrumentów jak i na konserwacje posiadanego sprzętu. 

 

Wytrwali organizatorzy zwołali więc zebranie mieszkańców wsi Okocim. Na czele sformowanego wtedy komitetu stanął pracownik browaru Stanisław Sady. Ze względu na to, że w większości rodzin Okocimia  znajdowali się pracownicy browaru, postanowiono zwrócić się do jego właściciela Jana Götza z prośbą o pomoc finansową. Baron Götz odmówił wówczas udzielenia pomocy, zapewniając jednak, że jeżeli zobaczy pracę i postępy wówczas pomoże. Odmowa barona nie zniechęciło członków orkiestry a wręcz przeciwnie, zmobilizowani odmową udali się po pożyczkę do kasy pożyczkowej zwanej ”Kasa Stefczyka”. Pożyczkę dostali, uzupełniając z otrzymanych środków brakujące instrumenty i nuty. Zarejestrowali się także w Starostwie w Brzesku jako „Koło Muzyczne”. I tak oto w maju 1914 roku orkiestra dęta wyruszyła na ulice Brzeska  ku zachwycie i dumie mieszkańców wsi Okocim.

Dalszy rozwój orkiestry napotkał na kolejne trudności  szczególnie lokalowe, ale i z tym poradzono sobie prosząc księdza z Okocimia o zgodę na wykorzystanie plebani na ćwiczenia.

 

Wybuch I Wojny Światowej przerwał działalność orkiestry. Instrumenty zostały ukryte na plebani.

 

Po zakończenie działań wojennych w roku 1921 orkiestra wznowiła działalność . W miejsce zmarłego kapelmistrza Józefa Czernika  batutę  orkiestry okocimskiej przejmuje  pan Kosek z Bochni natomiast kierownikiem do spraw organizacyjnych zostaje Wincenty Sukiennik, który jednocześnie pełni funkcję zastępcy kapelmistrza.

 

Jeszcze raz postanowiono udać się do barona Götza z prośbą o pomoc. Tym razem uzyskano zgodę pod warunkiem, że orkiestra przejdzie pod zarząd browaru a wszyscy członkowie orkiestry zostaną zatrudnieni w browarze. Stało się to w 1929 roku. Wtedy także nastąpiła zmiana kapelmistrza, którym został  Rudolf Ruszecki pełniący tą funkcje do września 1939 roku, czyli do momentu wybuchu II wojny światowej.  

 

 

Lata trzydzieste. 

 

Instrumenty w czasie całej okupacji były ukryte w piwnicach browaru a ich konserwacją zajmowali się Stanisław Szpil  oraz Władysław Nicpoń . To dzięki nim instrumenty przetrwały działania wojenne w dobrym, nie naruszonym stanie.

 

Po opuszczeniu naszych terenów przez okupanta hitlerowskiego dyr. techniczny browaru Stanisław Michniewski wznowił działalność  orkiestry. Orkiestrę ‘wzmocniono’ byłymi muzykami wojskowymi, wśród których na czoło wybijają się działalnością organizacyjną  kapelmistrz orkiestry - tambormajor orkiestry wojskowej  mieszkaniec Okocimia Ludwik Kozub oraz jego zastępca kapelmistrz, były muzyk orkiestry wojskowej Władysław Krzyński.

 

Ludwik Kozub

kapelmistrz

w latach 1945-1970 i 1973/74

Władysław Krzyński

z-ca kapelmistrza

1945 -  ????

       

Władysław Nicpoń

długoletni członek orkiestry, który w czasie okupacji hitlerowskiej

z narażeniem życia (wraz z Władysławem Szpilem) przechowywał i konserwował instrumenty muzyczne

w piwnicach browaru Okocim

  

Pierwszy oficjalny występ orkiestry Okocimskiej po II wojnie światowej , to wymarsz na czele załogi w dniu 1 maja 1945 na wiec manifestacyjny do Brzeska.

 

 

 

Rok 1945

 

Dalsze występy orkiestry to wiele koncertów. W rok po reaktywowaniu się tj. 19. maja 1946 orkiestra wystąpiła z koncertem w programie ogólnopolskim w Rozgłośni Polskiego Radia w Krakowie.

W latach 1946-1948 orkiestra brała udział w festiwalach muzyki polskiej, eliminacjach powiatowych, wojewódzkich zdobywając wiele dyplomów i nagród.

 

Z trzonu orkiestry dętej wyłoniono Kapelę Ludową, która w zależności od charakteru występu składała się z 6 do 15 osób. Kierownikiem kapeli został Ludwik Kozub. Początki pracy i występów Kapeli Ludowej to lata 1946/1947. Mimo że kapela była młodym zespołem występowała dla ludności: Szczecina, Sopotu, Torunia, Zakopanego Krakowa, Dusznik Kudowej, Polanicy, Bieszczad i innych. Kapela Okocimska występowała w barwnych strojach krakowskich, a repertuar kapeli to region krakowski ze specjalnym uwzględnieniem ziemi brzeskiej w opracowaniu i układzie kapelmistrza Ludwika Kozuba.

 

Z okazji jubileuszu 50–lecia orkiestry (1964 r.) Zarząd Główny Polskiego Związku Zespołów Śpiewaczych i Instrumentalnych odznaczył zespół Honorową Złotą Odznaką Związku. Poszczególni członkowie orkiestry zostali odznaczeni srebrnymi i brązowymi medalami.

 

W roku 1970 wiek emerytalny osiąga kapelmistrz Ludwika Kozuba. Batutę po nim przejmuje Tadeusz Krawczyk, a jego zastępcą zostaje dalej dotychczasowy z-a kapelmistrza Władysław Krzyński. Pod batutą Tadeusza Krawczyka orkiestra bierze udział w różnych uroczystościach w Brzesku i innych miejscowościach województwa.

W roku 1973 Tadeusz Krawczyk wyjechał na rok do USA, a stanowisko kapelmistrza na czas jego wyjazdu powierzono przebywającemu na emeryturze Ludwikowi Kozubowi.

Najświetniejszy okres działalności orkiestry w jej 60 leciu przypadał na lata 1945-1974.  

 

Poniższe dwa zdjęcia z 1974r. przedstawiające orkiestrę w pełnej gali.

 

Siedzą od lewej: W.Zydroń, E.Fielek , Z.Brożek , L.Kozub , M.Nowak, A. Sułek, W.Nicpoń

Drugi rząd (stoją) od lewej: A.Bujak, K.Śledź, R.Kraczkowski, M.Bartys, A.Ropek, W.Pukal, F.Kargul, S.Kusiak, A.Janicki.

Pierwszy rząd od góry: T.Wąs, K.Wasil, P.Kulig, R.Put, ?, W.Zydroń, W.Krzyński. Nazwiska podane przez A. Ropek

Siedzą od lewej: St.Kusiak, przew. Rady Zakładowej Wł. Stachowicz, dyr.nacz. mgr.inż Wł. Piotrowski, kapelmistrz L. Kozub, Sekr. KZ PZPR T.Filip, przew. R.R. J. Szpil, zastępca kapelmistrza Wł. Krzyński,

Drugi rząd: Wit. Zydroń, E. Fielek, Zb.Brożek, M.Nowak, A. Sułek, ł.Nicpoń

Trzeci rząd (stoją) od lewej: A.Bujak , Teodor Wąs , Tadeusz Wąs ,R. Kraczkowski , M.Bartys, A.Ropek , Fr. Kargól A. Janicki.

Pierwszy rząd od góry: K.Wasil, P.Kulig, R.Put, W.Pukal, K.Śledź, W.Zydroń

W latach nastepnych orkiestra, dyrygowana dalej przez Tadeusza Krawczyka, rozwija swą działalność ćwicząc regularnie dwa razy w tygodniu i dając kilka koncertów dla załogi browaru i mieszkańców miasta Brzeska.

 

W roku 1975, dwóch członków orkiestry zostaje odznaczonych Krzyżami Kawalerskimi Orderu Odrodzenia Polski. Są to Ludwik Kozub i Władysław Krzyński.

 

W roku 1976 orkiestra pracuje w dalszym ciągu występując między innymi w obchodach ”Dni Tarnowa”,  na placu ratuszowym w przeglądzie orkiestr dętych.

 

W eliminacjach wojewódzkich w Tarnowie w roku1977 orkiestra zajmuje I miejsce .  

 

W latach 1978-1983 orkiestra występuje corocznie dla mieszkańców miasta Brzeska , bierze też czynny udział w przeglądach Zakładowych Orkiestr Dętych. Ponadto występuje na różnego rodzaju spartakiadach i innnych imprezach sportowych.

 

 

Tadeusz Krawczyk na czele orkiestry w pochodzie 1 maja 1980 r.

 

Lista nagród i dyplomów jakie zebrała orkiestra dęta jak również lista nagrodzonych członków orkiestry odznaczonych medalami za zasługi jest bardzo długa i trudno ich tu wszystkich wyliczyć. Ograniczymy się więc tu tylko do niektórych. Poza wymienionymi wcześniej Ludwikiem Kozubem i Władysławem Krzyńskim, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski otrzymali Władysław Nicpoń i Andrzej Sułek. Tadeusz Krawczyk został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.

 

Nastepne lata w ‘pigułce’.

 

1984 - Uroczystości z okazji  70 rocznicy powstania Orkiestry dętej - koncert dla mieszkańców Brzeska na pl. Kazimierz Wielkiego .

 

Brzeska poetka Halina Biernat uczciła tę rocznicę wierszem zamieszczonym poniżej.

UWAGA: Jeżeli chcesz usłyszeć ten wiersz czytany przez poetkę to kliknij tutaj. (1 MB)

 

JUBILEUSZOWY WIERSZ DLA ORKIESTRY OKOCIMSKIEJ

 

W Ziemi Brzeskiej nad Uszwicą
króluje nad okolicą
wielki browar w świecie znany
ceniony i szanowany.
Nad nimi w górze wieś Okocim,
słońce ją blaskami złoci
owiewają swieże wiatry
przy pogodzie widać Tatry.
Ale wioska choć nielicha
była jakaś senna, cicha.
Od piwa się głowa kiwa
czasem przy tym ktoś zaśpiewa,
lecz to nie to, to za mało
nie to się usłyszeć chciało.
Więc muzycy się zawzięli
by Okocim rozweselić.
Wyciągneli trąby, basy,
bęben rozpoczął hałasy,
browar też się włączył w dzieło
i tak właśnie się zaczeło...


I orkiestra okocimska skocznie gra,
wszyscy raźno maszerują raz i dwa,
raz wesoło, raz żałobnie
ale zawsze godnie, zgodnie,
pieśni stare i te w modzie
na zabawie i w pochodzie,
akademiach i rocznicach
brzmi muzyka po ulicach
huczą trąby, grzmią czynele
bębny im wtórują śmiele
raz i dwa, raz i dwa, raz i dwa...

Taki właśmie był początek.
Minął siedem lat dziesiątek
a orkiestra gra wytrwale
zbiera laury i medale
na koncertach, festiwalach
i na emeryckich balach.
Zna ją nasza okolica
cała Polska i stolica.
Nie mogą być bez muzyki
Władzie, Tadzie i Ludwiki
wszystkich nazwać nie potrafię
obejrzyjcie fotografie.
Dzisiaj nastał dzień świąteczny
ślemy życzeń moc serdecznych:
więc sukcesów i pieniędzy
młodej kadry jak najwięcej.
Niech wam krzepkie zdrowie służy
grajcie dla nas jak najdłużej
bowiem zdaniem wielu osób
bez muzyki żyć nie sposób!

Niech orkiestra okocimska skocznie gra
same nogi podskakują raz i dwa
do marszu lub nastrojowo
innym razem na ludowo
to krakowska nam kapela
nasze serca rozwesela.
Może zespół sie odrodzi
będą tańczyć znowu młodzi -
tak ostatnie me życzenie w wierszu brzmi
w rytmie walca raz dwa trzy, raz dwa trzy, raz dwa trzy...

 

Luty 1984

 

1985- Smutny okres dla orkiestry - odchodzi długoletni dyr. Browaru  mgr. inż.. Władysław Piotrkowski prawdziwy przyjaciel i opiekun orkiestry.

 

1986-1992 - orkiestrę prowadzi w dalszym ciągu Tadeusz Krawczyk. Po jego śmierci (pochowany w Tarnowie przy dźwiękach Orkiestry Dętej) buławę przejmuje młody, zdolny wychowanek orkiestry kapelmistrz Wiesław Porwisz Pogrzeb Tadeusza

 

1993- już pod dyrekcją nowego kapelmistrza - Wiesława Porwisza orkiestra  przygotowuje się do 80-lecia istnienia,  dając koncerty dla mieszkańców miasta i okolic.

 

1994 - jubileusz 80-lecia orkiestry odbył się w Domu Ludowym w Górnym Okocimiu, gdzie przed 80 laty założono orkiestrę . Były wystąpienia zaproszonych gości, przedstawicieli zakładowych orkiestr dętych z Krakowa, Wieliczki, Dębicy i Tarnowa . Pełniący funkcję prezesa Okocimskich Zakładów Piwowarskich Mieczysław Mietła uhonorował zasłużonych członków zespołu odznaczeniami zakładowymi. Uroczystość poprzedziła msza św. w kościele parafialnym w Okocimiu w czasie której, w pełnej gali brała udział  dostojna Jubilatka – Orkiestra Dęta .

 

Obecnie Orkiestra działa pod patronatem

Miejskiego Ośrodka Kultury w Brzesku

i występuje w następującym składzie (1.5.2004):

 

Piotr Babicz
Mieczysław  Bartys
Marek Białka
Michał Błoński
Wiesław Brożek
Stanisław Ciasnocha
Jacek Ciemięga
Mirosław Ciemięga
Zbigniew Gdowski
Robert Igielski
Bogusław Kądziołka
Jan Kania
Edward Karwala
Piotr Kołodziej
Edward Krzyżanowski
Jerzy Kwaśniak
Roman Pierzchała
Stanisław Porwisz
Wiesław Porwisz
Edward Put
Tadeusz Put
Andrzej Pyrdek
Kamil Słupski
Mateusz Spędzia
Czesław Sroka
Kazimierz Wojciechowski
Mateusz Wojciechowski
Grzegorz Woźniak

 

 

 

 

 

Opracowali:

Janusz Pajor, Zbigniew Stós

czerwiec 2004 r.