Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |   Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  
 

Uniwersytet Trzeciego Wieku w Jasieniu  (Jacek Filip)  2012-06-22

Na ostatniej w tym roku akademickim „historycznej wędrówce” pojawiło się chyba najliczniejsze grono słuchaczy, co najlepiej świadczy o tym, że wybór tej tematyki okazał się przysłowiowym strzałem w dziesiątkę – co z zadowoleniem pokreśliła Pani Prezes Cecylia Jabłońska, witając przybyłych.

 


Potem zabrał głos niestrudzony w przekazywaniu swojej ogromnej wiedzy o zabytkach Brzeska i jego okolic – Pan Jerzy Wyczesany – i, jak zwykle, była to opowieść bardzo ciekawa, zwłaszcza że dotyczyła historii jednej z najstarszych osad znajdujących się w pobliżu Brzeska, gdyż właśnie na jej gruntach powstało nasze miasto.


Na przełomie XIII i XIV wieku Jasień zaczyna „wchodzić” do historii naszego terenu. Parafia jasieńska jest, obok szczepanowskiej, najstarszą parafią znajdującą się wokół Brzeska (istniała już przed rokiem 1325). Przez wiele lat, aż do początków XVI wieku, Jasień jest własnością Melsztyńskich herbu Leliwa. W krypcie kościoła spoczywa ostatni z męskiej linii tej rodziny – Jan (Rycerz Grobu Chrystusowego). Wśród innych właścicieli tej miejscowości należy wymienić m.in. Czernych, Krasickich i Baltazińskich.
Krasiccy z Krasiczyna (bardzo zasłużony dla polskiej kultury ród) często bywają w Jasieniu, który kupili w 1845 roku. Jako ciekawostkę można podać, że poprzez małżeństwo dzieci są spokrewnieni z rodziną Komorowskich, z których wywodzi się obecny nasz prezydent. Plenipotentem Krasickich w ich jasieńskim, wzorowo prowadzonym, majątku jest pan Krupski, przyjaciel z czasów powstania listopadowego Franciszka Ksawerego Sosnowskiego, ojca wybitnego polskiego aktora Ludwika Solskiego. Sosnowscy mieszkają wtedy w Brzesku i przynajmniej dwa razy w tygodniu goszczą u pana Krupskiego.
Ostatnimi właścicielami Jasienia byli Baltazińscy (Kazimierz Baltaziński to współzałożyciel brzeskiego Gimnazjum), którzy nabyli tę miejscowość w 1905 roku, i w ich rękach pozostaje ona do roku 1945.
Pod koniec XVI wieku w Jasieniu działa na dość wysokim poziomie szkoła parafialna, natomiast dzięki Zamojskim w 1852 roku powstaje tutaj szkoła ludowa. Jeden z kierowników tej szkoły – Stanisław Kotlarski – to osoba bardzo zasłużona dla rozwoju nie tylko kierowanej przez siebie placówki, ale także miejscowości, m.in. z jego inicjatywy została rozbudowana tutejsza Ochotnicza Straż Pożarna i zostało  zreorganizowane Kółko Rolnicze. Dziewiętnastowieczny Jasień to ważne miejsce pracy dla wielu osób: cegielnia, młyn, karczma, kamieniołomy w Pomianowej, a w okresie międzywojennym parowa fabryka dachówek Stanisława Szymczakowskiego, która produkowała ich 3 mln sztuk, zatrudniając ponad 150 osób. W porównaniu z innymi miejscowościami leżącymi wokół Brzeska, Jasień był wsią bogatą. Oprócz kościoła był tu dwór z lamusem i parkiem oraz cmentarz z neogotycką kaplicą, zaprojektowaną przez znakomitego architekta Jana Sasa-Zubrzyckiego.
 

 

Kościół parafialny pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny został wybudowany w 1436 roku, jak mówi nam Jan Długosz, z fundacji Spytka z Melsztyna herbu Leliwa. Jest to budowla gotycka, murowana w całości z miejscowego piaskowca i kamienia polnego, a powstała na miejscu kościoła drewnianego, ufundowanego przez protoplastę rodu Melsztyńskich – Spycymira Leliwitę.
 

Spośród zachowanych w prezbiterium gotyckich cech warto zwrócić uwagę m.in. na kamieniarkę, wspaniałe dwuprzęsłowe sklepienie krzyżowo-żebrowe, unikalną na skalę europejską bogatą polichromię, zworniki z herbem Melsztyńskich i Maryi, ostrołukowe okna, kamienne tabernakulum, znajdujące się za ołtarzem głównym okno (obecnie zamurowane) z charakterystycznym maswerkiem czy tzw. zacheuszki (rodzaj krzyża równoramiennego), będące symbolem dwunastu apostołów (tutaj zawieszano świece).

 


Do architektury gotyckiej nawiązuje neogotycki ołtarz główny z 1930 roku autorstwa Stanisława Rogóża (zmarł w 1948 roku, spoczywa na cmentarzu parafialnym w Brzesku). Centrum ołtarza zajmuje figura Najświętszej Marii Panny, mająca po bokach figury świętych: Stanisława i Wojciecha. Wcześniejszy ołtarz główny spłonął w 1920 roku i przez 10 lat kościół posiadał ołtarz prowizoryczny. Po spaleniu się tego ołtarza i okopceniu ścian, w nawie głównej powstaje strop, prawdopodobnie drewniany, z polichromią, ale nie najwyższego artystycznego lotu, choć trzeba przyznać, że znakomicie komponującą się z całością.
 

 

W nawie głównej znajdują się dwa późnobarokowe ołtarze z charakterystycznymi dla tego stylu skręconymi kolumnami. Jeden ołtarz jest poświęcony Matce Bożej z Dzieciątkiem, drugi Świętej Rodzinie.

 

 

Ładnie z całością komponuje się chór organowy, ale już z nowymi, niezabytkowymi organami, ambona z końca XIX wieku, XVIII-wieczna chrzcielnica z kamienną epitafijną stopą czy pochodzący z 1853 roku żyrandol. W drzwiach wejściowych do kościoła zwracają uwagę zachowane do dziś oryginalne gotyckie okucia. W ścianie zewnętrznej kościoła jest wmurowany fragment epitafium z 1672 roku, które być może dawniej znajdowało się wewnątrz świątyni.

 


W najbliższym czasie w kościele ma być położona nowa posadzka, gdyż stara w wielu miejscach się zapadła lub wytarła do tego stopnia, że chodzenie po niej stało się niebezpieczne. Obecnie cała nawa główna jest wyłożona drewnianymi płytami.

 

GALERIA ZDJĘĆ
 

Kończąc tegoroczny cykl „historycznych wędrówek”, dziękując Panu Jerzemu Wyczesanemu za podjęcie się roli „przewodnika” i żegnając słuchaczy, Pani Prezes Cecylia Jabłońska zapowiedziała, że ze względu na duże zainteresowanie tą formą propagowania wiedzy o naszym mieście i jego najbliższej okolicy, „wędrówki” znajdą się ponownie wśród propozycji Uniwersytetu Trzeciego Wieku, a niewykluczone, że przyszłoroczni słuchacze będą mieli możliwość poznania zabytków w miejscowościach trochę bardziej oddalonych od Brzeska. 

Jacek Filip


comments powered by Disqus


Copyright © 2004-2018 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com