Nieoficjalny Portal Miasta Brzeska i Okolic 
  Home  |   Almanach  |   BBS  |   Forum  |  Historia  |   Informator  |   Leksykon  |   Linki  |   Mapa  |   Na skróty  |   Ogłoszenia  |   Polonia  |   Turystyka  |   Autor  

Tadeusz Drabant "Pamiątki przechowywane w CAW w formie depozytów."

Jan Burlikowski Spis profesorów i nauczycieli, którzy zginęli z rąk hitlerowców w więzieniach, katowniach, egzekucjach publicznych i obozach koncentracyjnych w latach 1939-1945 z terenu miasta i powiatu brzeskiego.

Jan Burlikowski "Bombardowanie pociągu ewakuacyjnego w lesie słotwińskim"

Wojciech Legutko "Maszkienice 04.IX.1939 - Luftwaffe zbombardowało pociąg pasażerski - zginęło 50 osób"


Piotr Jan Zydroń


St. marynarz Piotr Jan Zydroń - pochodził z Okocimia. Był członkiem załogi O.R.P. "Orzeł", wspaniałego polskiego okrętu podwodnego w czasie II Wojny Światowej. Utonął wraz z okrętem, przypuszczalnie pomiędzy 24 maja, a 1 czerwca 1940 r.

 

We wrześniu 1939 r. załoga wraz z okrętem została internowana w Talinie. Po spektakularnej ucieczce pod osłoną nocy do Anglii, O.R.P. "Orzeł" pozostaje w służbie marynarki brytyjskiej, aż do maja 1940, kiedy to nie powrócił do bazy z kolejnego rejsu patrolowego na Morzu Północnym.

 

Do dziś okoliczności zatonięcia okrętu nie są do końca wyjaśnione. Istnieją co najmniej trzy wersje tego tragicznego wydarzenia: wejście na minę, pomyłkowe zatopienie przez holenderski okręt podwodny, zbombardowanie przez niemiecki samolot, w dniu 29 maja. Możliwe też, że zatonięcie nastąpiło w wyniku jakiegoś wypadku przy manewrze zanurzania.

 

Historię okrętu opisał Jerzy Pertek w książce p.t. "Dzieje ORP Orzeł", wydanej w Gdyni w 1966 r. Z książki tej pochodzi zamieszczone zdjęcie Piotra Zydronia. Starsi internauci zapewne pamiętają także film fabularny "Orzeł", nakręcony w 1959 roku przez Leonarda Buczkowskiego, z Wiesławem Glińskim w roli głównej.

 

Tym z Was, którzy chcieliby zapoznać się fascynującą historią okrętu i jego załogi polecam, poza wspomnianą książką, następujące strony internetowe http://www.orzel.one.pl; http://republika.pl/orzelorp/ Równocześnie proszę o pomoc internautów w ustaleniu danych biograficznych naszego bohatera.

 

Dziękuję ks. Michałowi Kotrze za zwrócenie mojej uwagi na osobę Piotra Zydronia.


Jerzy Sukiennik miał 29 lat, kiedy zginął tragicznie w dniu

6 sierpnia 1941 roku - "Za Wolność Naszą i Waszą"

 

 Szczegóły jego strasznej śmierci nie były dotąd znane rodzinie. Dzięki internetowi udało mi się dotrzeć do, utajnionych przez lata protokołów przesłuchań, angielskiego wydziału MI9 (służba organizowania ucieczek), zeznań współtowarzyszy broni naszego bohatera. Zapraszam do zapoznania się z historią krótkiego życia Jurka spisanej, przez spokrewnionego z jego rodziną, Marka Sukiennika. czytaj -->>


O alianckich pilotach zestrzelonych nad ziemią brzeską w sierpniu 1944 roku.

Ciekawy jestem ilu z internautów mieszkających lub pochodzących z ziemi brzeskiej słyszało o brytyjskich samolotach alianckich zestrzelonych w 1944 r. na terenie dawnego powiatu brzeskiego?

Ja dowiedziałem się o całej historii zupełnie przez przypadek, parę tygodni temu. Nic na ten temat nie wspominali moi nauczyciele na lekcjach historii. Owszem mówiło się o Akcji V-1 i partyzantce w Jamnej. Być może dlatego, że pomoc zachodu dla powstańców warszawskich i AK, była tematem tabu.

Parę miesięcy temu, przeglądając Internet i szukając materiałów związanych z Brzeskiem i okolicą, natknąłem się na krótki wpis Urszuli Gurgul informujący, że posiada ona informacje o zestrzelonym samolocie alianckim w Łysej Górze. Po nitce do kłębka dotarłem do męża Pani Urszuli, Wojciecha Gurgula (na zdjęciu), z urodzenia tarnowianina, zamieszkałego obecnie na Śląsku, z Łysą Górą związanego przez dziadków, od których dowiedział się o zestrzelonych przez myśliwce niemieckie samolotach alianckich:

  • Halifax JP 181 ze 148 dywizjonu RAF - zestrzelony w rejonie Letowic, na wschód od Wojnicza w dniu 5 sierpnia 1944r.
  • B24 – Liberator 161 ze 306 dywizjonu RAF - zestrzelony nad Łysą Górą w nocy z 16/17 sierpnia 1944r.

Jego wujek Piotr Sacha, był jednym ze świadków zestrzelenia Liberator i tym, który pomagał  Wojtkowi  55 lat później (w 1999 roku)  w poszukiwaniu resztek samolotu na polach Łysej Góry i Dębiny Zakrzewskiej. W czasie poszukiwań używali oni „zabawkowego” wykrywacza metalu. W obu miejscach znaleźli pozostałości po rozbitych samolotach. Po paru ich wizytach w miejscach wypadków, ponownie zainteresowali się resztkami wraku ludzie miejscowi, którzy uznali, że mogą na tych częściach zarobić trochę pieniędzy.

Z tego, co napisał do mnie Wojtek to tutejsi świadkowie są rozgoryczeni, bo ktoś pożyczył od nich znaleziska, obiecał, że odda a potem zniknął. Jednym słowem gość uciekł w Polskę wraz z eksponatami.

Wojtek zafascynowany opowieściami wujka i znalezionymi częściami, poszerzył swoje zainteresowanie tematem, poprzez nawiązanie kontaktów z rodzinami pilotów, przeszukiwanie Internetu i czytanie literatury. Efektem tych poszukiwań i kontaktów są zdjęcia, które zamieszczone są poniżej.

Historię zestrzelonych samolotów, relacje świadków i opis pomników postawionych dla uczczenia poległych pilotów opisał Wojciech Krajewski w „Magazynie Lotniczym AeroPlan” nr 1/2000, w artykule zatytułowanym „Czternastu spod Wojnicza”. Za zgodą redakcji magazynu artykuł ten możecie przeczytać w całości Tutaj -->>

Tym, którzy chcieliby coś więcej dowiedzieć się o pomocy aliantów w czasie II Wojny Światowej, Wojtek Gurgul poleca książkę Kajetana Bienieckiego "Lotnicze wsparcie Armii Krajowej".

Na koniec chciałem poruszyć sprawę tablicy pamiątkowej umieszczonej na obelisku w Łysej Górze. Bardzo chwalebne jest to, że mieszkańcy ufundowali taki obelisk. Mniej chwalebne natomiast jest to, że na siedem umieszczonych tam nazwisk aż pięć jest napisanych z błędami. Wstyd taką tablicę pokazywać gościom zagranicznym. Może jej fundator lub władze Łysej Góry zastanowią się nad możliwością wymiany tej tablicy?

20 października, 2004 r.


W dniu 25 sierpnia 2007 r. w miejscowości Łysa Góra odbyła się uroczystość poświęcona 63 rocznicy zestrzelenia samolotu LIBERATOR. W czasie uroczystości odsłonięto nową tablicę pamiątkową ufundowaną przez wójta Dębna. Tym razem wszystkie nazwiska napisano poprawnie. Przeczytaj sprawozdanie z uroczystości  -->>


Uroczystości na Przymiarkach w dniu 15 sierpnia 2008 r.

W uroczystości tej, tak jak w latach poprzednich, uczestniczył pułkownik Włodzimierz Bernhardt (na zdjęciach w mundurze i ciemnych okularach).

Tablica informacyjna została ustawiona na rozwidleniu dróg na Przymiarkach w Łysej Górze. Widoczna po prawej stronie droga łączy Przymiarki z Jaworskiem. Prowadzą nią pieszy (Dębno - Melsztyn) szlak turystyczny i znakowana trasa rowerowa. więcej-->>



Julian Hebda
Msza Polowa na „Przymiarkach” w Łysej Górze w dniu 15 sierpnia 2013 r.


Zestrzelony samolot w Łysej Górze-Przymiarki

(Zdjęcia z archiwum Juliana Hebdy)

Julian Hebda, miał 2 lata kiedy aliancki samolot Liberator został zestrzelony nad Łysą Górą. Oczywiście nie pamięta tamtych wydarzeń, chociaż z opowieści swojej mamy wie, że już na drugi dzień był z nią na miejscu gdzie spadł samolot. Pan Julian jest w posiadaniu dwóch zdjęć przedstawiających wrak samolotu oraz członków "komisji niemieckiej". Może są to sanitariuszki lub lekarki, które mogły przeprowadzać oględziny osób zabitych ? Zdjęcia te dostał od partyzanta z plutonu dywersyjnego AK  Stanisława Jedynaka ps. Ola. Plutonem dowodził jego ojciec Teofil Hebda. Zdjęcia-->>


Marcin Janusz Hamielec "Wspomnienia o Łysogórskim Liberatorze"
Marcin Janusz Hamielec "ŁYSA GÓRA - PRZYMIARKI '1944"
Piotr Makuła, Jan Ostroga "Odnowiony karabin z Liberatora już w gablocie"


Liberator - zestrzelony nad Łysą Górą w nocy z 16/17 sierpnia 1944r.

Załoga samolotu w dniu zestrzelenia:

Pilot Capt. Gordon Lawrie lat 27 SAAF poludniowa afryka
Co-pilot Lt. A.J. McInnes lat 22 SAAF poludniowa afryka
Nawigator Lt. O. Coleman lat 20 SAAF poludniowa afryka
Radio-operator Lt. H.H Lewis lat 24 RAF brytyjczyk
Bombardier Sgt. George A.B. Swift lat 20 RAF brytyjczyk
Strzelec FO Albert M. Bonney lat 22 RAF brytyjczyk
Strzelec F Sgt. Ronald Zambra lat 22 RAF brytyjczyk

 

B24 – Liberator 161 ze 31 dywizjonu SAAF - zdjęcia Wojciech Gurgul

Liberator 31 Dywizjonu RAAF.
Strzelec ogonowy Ronnie Zambra.
Ronnie i koledzy.
Dziennik pokładowy.
Strona z dziennika pokładowego.
Pierwsza mogiła lotników.
Obelisk w ŁysejGórze.
Obelisk w Łysej Górze.
Obelisk w Łysej Górze.
Obelisk - inne ujęcie.
Tablica pamiątkowa. Błędna pisownia niektórych nazwisk. (2004 r.) W 2007 r. wykonano nową tablicę.
Tablica wbudowana w sierpniu 2007 r.
Pomnik aliantów w Krakowie.
Mogiły załogi zestrzelonej w Łysej Górze.
Mogiły w Krakowie-Rakowicach zdj.W.Gurgul
Mogiła R. Zambra.
Mogiła G. Lawrie i H.H Lewis.
Mogiła A.J McInnes i G. Swift.
Mogiła A.M Bonney i O. Coleman.
Fragment tabliczki znamionowej chłodnicy olejowej.
Tabliczka znamionowa.
Fragmenty ukadu korbowego Liberatora.
Opaska z Liberatora.
Oryginalny silnik PRATT-WHITNEY R 1830.
  

Halifax zestrzelony w rejonie Letowic (w Dębinie Zakrzowskiej) w dniu 5 sierpnia 1944 r.

Załoga samolotu w dniu zestrzelenia:

Pilot PO Charles William Crabtree lat 23 RAF brytyjczyk
Nawigator F Sgt. Denis John Mason lat 23 RAF brytyjczyk
Radio-operator WO/WOP John Aloysius Carroll lat 29 RAF brytyjczyk
Bombardier F Sgt. Alexander Bennett lat 29 RAAF australijczyk
Mechanik pokładowy Sgt. Dennis Aird lat 19 RAF brytyjczyk
Strzelec pokładowy F Sgt. Charles Alec Beanland lat 20 RCAF kanadyjczyk
Strzelec pokładowy Sgt. Alexander Sandilands lat 23 RAF brytyjczyk

Halifax JP 181 ze 148 dywizjonu RAF

Halifaxy 148 Dywizjonu RAF-u.
Załoga Halifaxa JP 181.
A.Bennett-lat 29
Fragment Halifaxa wydobyty z pola po 60-ciu latach.
Fragment samolotu.
Fragment samolotu.
Pomnik w Dębinie Zakrzowskiej.
Płyta Pomnika.
Fragmenty samolotu.
Wojciech Gurgul przy Pomniku.
Tablica Pamięci
Tablica Pamiątkowa 148 Dywizjonu RAF-u.
Mogiła C.A. Beanland
Mogiła C.W. Crabtree.
  


Copyright © 2004-2017 Zbigniew Stos Wszelkie prawa zastrzezone.
Uwagi, opinie i komentarze prosze przesylac na adres portal.brzesko.ws@gmail.com